Spits Nieuws – De Schijf van Vijf is achterhaald

De Schijf van Vijf is voor de moderne mens nogal achterhaald

Wie de regels van de Schijf van Vijf opvolgt is volgens het Voedingscentrum goed bezig. Maar het oer-Hollandse model houdt geen rekening met hoe de Nederlander van nu eet.

De Schijf van Vijf gaat uit van vijf productgroepen waar je dagelijks uit moet eten om gezond te blijven. Groente en fruit, granen in de vorm van brood, pasta en aardappelen, vlees en zuivel, een klein beetje vet en twee liter vocht. Enkele jaren geleden is de Schijf van Vijf hernieuwd met voedingstips zoals bak je vlees goed gaar en ook is de vegetariër tegemoet gekomen met een blokje tofu. Toch zullen veel Nederlanders zich nauwelijks in de adviezen herkennen, omdat ze kosmopolitischer zijn gaan eten. Hollandse pot wordt nu eenmaal afgewisseld met gerechten uit de Wereldkeuken.

De Schijf van Vijf kan daarom best een make-over gebruiken vindt Channy Barzely, zelfstandig diëtist bij FitFood Diëtistenpraktijk. De grondgedachte is op zich prima, want het model gaat uit van een gezond eetpatroon dat iedereen kan toepassen. Maar we zijn door invloeden uit andere culturen wel diverser gaan eten, terwijl de schijf zich hoofdzakelijk richt op traditionele Nederlandse eetgewoontes van brood bij de lunch en een warme maaltijd met aardappels, groente en vlees. In een modernere Schijf van Vijf ontbreken volgens Barzely bepaalde producten. Denk aan lamsvlees en andere koolhydraten zoals bulgur en bataat. En waar Nederlanders kiezen voor aardappels bij het diner, nemen mensen uit andere culturen vaak brood naast rijst bij de avondmaaltijd.

Haydee Sarucco, zelfstandig diëtist, hanteert in haar praktijk de voedingspiramide die uitgaat van een Mediterraan voedingspatroon. Het is een breder concept en daardoor beter toepasbaar voor de mens van nu die cultureel-gevarieerd wil eten. Zo staan er meer graanproducten in de piramide waaronder couscous en polenta. De basis is voldoende beweging, voldoende vocht drinken en kiezen voor onbewerkt voedsel met volle granen en groente- en fruit. Hoe hoger in de piramide, des te minder heb je ervan nodig. Dit maakt het gezonder omdat de hoeveelheden en verhoudingen meteen duidelijk zijn, in tegenstelling tot de Schijf van Vijf. Daar staat bijvoorbeeld nadrukkelijk rood vlees op afgebeeld. Terwijl die in de voedingspiramide zelfs boven vis en kip staat, omdat te vaak rood vlees niet gezond is vanwege een verhoogd risico op onder andere darmkanker. Andere opvallende adviezen zijn geregeld naar buiten gaan om vitamine D van de zon op te nemen of daar een supplement voor gebruiken en af en toe zondigen mag best. Veel mensen voelen zich schuldig wanneer zij een koekje of glas wijn nemen, maar zolang je het met mate doet en voldoende beweegt is er niks aan de hand.

Steeds meer Nederlanders zetten naast stamppot ook roti, gumbo en nasi op tafel. Toch blijven er volgens Sarucco verschillen met andere culturen zichtbaar. In Nederland worden er door de bank genomen minder peulvruchten, vis en plantaardige vetten gegeten. Maar in de Arabische en Caraïbische keuken wordt wel weer meer gefrituurd en geroerbakt met relatief veel olie,

zowel het voorgerecht, hoofdgerecht als toetje, waardoor het eetpatroon uiteindelijk vetter is. Ook worden er in andere culturele grotere hoeveelheden gekookt. Op die manier kunnen er altijd een paar mensen meer aanschuiven. In Marokko wordt er vanaf één grote schaal gegeten en zijn de hoeveelheden aanzienlijk groter dan in de Nederlandse keuken, zegt Barzely. Het effect van de wereldkeuken is dat de jongere generatie meer is gaan eten omdat het makkelijk verkrijgbaar is, terwijl er minder wordt bewogen met overgewicht tot gevolg. Maar het heeft volgens haar geen zin om het te verbieden of dwangmatig alleen nog gezonde kost in schoolkantines te verkopen, omdat jongeren hun weg naar de snackbar toch wel weten te vinden. Het draait dus om goede voorlichting.

Sarucco denkt dat eten ontdekken uit andere culturen erg positief is vanwege de integratie. Het is mooi om te zien dat de jongere generatie het heel normaal vindt om zowel gyros als falafel en Indische rijsttafel te eten. Bovendien krijg je door gevarieerde voeding allerlei verschillende mineralen binnen. En wie weet, misschien blijkt over twintig jaar dat mensen die zo divers eten minder vatbaar zijn voor ziektes. Want wat dat betreft heeft voeding nog vele onontdekte geheimen.